• Strona główna
• Narzędzia
• Słownik

Słownik pojęć

• Agent Przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą, strona umowy agencyjnej, który wykonuje zlecenie w ramach prowadzonego przedsiębiorstwa.
• Akcja uprzywilejowana Akcje mogą być uprzywilejowane w zakresie specjalnych uprawnień, co może dotyczyć:
  prawa głosu, prawa do dywidendy lub podziału majątku w przypadku likwidacji spółki.Uprzywilejowanie w zakresie prawa głosu nie dotyczy spółki publicznej i nie może być w jej strukturach stosowane.
  Akcjonariusz jednakże może wykonywać przyznane mu szczególne uprawnienia związane z akcją uprzywilejowaną dopiero po zakończeniu roku obrotowego, w którym wniósł w pełni swój wkład na pokrycie kapitału zakładowego.
• Akcje Jeden z najbardziej popularnych papierów wartościowych łączący w sobie prawa o charakterze majątkowym i niemajątkowym, wynikające z uczestnictwa akcjonariusza w spółce akcyjnej. Także ogół praw i obowiązków akcjonariusza w spółce lub część kapitału akcyjnego.
• Akcje imienne Ten typ akcji jest związany z konkretną osobą i jej imię i nazwisko znajduje się na dokumencie spółki. Właścicieli akcji imiennych wpisuje się do księgi akcyjnej i z tą chwilą są oni uważani za akcjonariuszy. Kodeks spółek handlowych przewiduje sytuacje, w których akcje muszą być wystawione imiennie:
  
  * wkłady niepieniężne,
  * akcje uprzywilejowane.
  
  Często to akcjonariusze podejmują decyzję, aby ich akcje były imienne, np. akcje przyznawane założycielom spółki, ze względu na ich uprzywilejowany charakter. Mogą być wydawane przed pełną wpłatą.
  
  
• Akcje na okaziciela Ten rodzaj akcji nie jest związany z konkretną osobą, przeciwnie uprawnia on każdego posiadacza do korzystania z praw inkorporowanych przez akcję.
  Są one zbywane przez zwyczajne przeniesienie posiadania i nie ma w tym względzie ograniczeń. Akcje te nie mogą być wydane przed pełna wpłatą, to czasu całkowitej wpłaty "akcjonariusz" posługuje się świadectwem tymczasowym.
  
  Kodeks spółek handlowych stanowi, że akcje imienne mogą być zmieniane na akcje na okaziciela i odwrotnie, chyba że przepis prawa lub postanowienie statutu zabrania takiej zamiany.
• Akcje zdematerializowane Akcje nie istniejące fizycznie, nie posiadające formy papierowej,są zapisane w pamięci centralnego komputera Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych S.A.
  Takie akcje są poza tym zapisywane na rachunkach papierów wartościowych prowadzonych przez domy maklerskie czy banki Przy takich akcjach właścicielowi wydawane jest tzw. imienne świadectwo depozytowe przez podmiot prowadzący rachunki papierów wartościowych. Jest to swoista legitymacja potrzebna do realizacji uprawnień wynikających z akcji " wskazanych w jego treści, które nie są lub nie mogą być realizowane na podstawie zapisów na rachunku papierów wartościowych, a w szczególności uczestnictwa w walnym zgromadzeniu akcjonariuszy.
• Akcjonariusz Posiadacz akcji spółki akcyjnej, z której wynikają określone prawa i obowiązki o charakterze majątkowym i korporacyjnym.Akcjonariuszem jest tylko taka osoba, która jest wpisana do księgi akcyjnej lub jest posiadaczem akcji na okaziciela, bądz legitymuje się świadectwem depozytowym. Akcjonariusz z tytułu uczestnictwa w spółce nie ponosi odpowiedzialności wobec wierzycieli za zobowiązania spółki akcyjnej. Akcjonariusz ma również prawo do udziału w zysku. Podział zysku następuje przez podział liczby akcji, przy czym jeżeli akcje nie zostały w całości pokryte, zysk rozdziela się w stosunku do już dokonanych wpłat na akcje . Statut spółki może jednak sposób podziału zysku uregulować w sposób odmienny.
  
  
• Akredytywa Bank, działając na zlecenie klienta, ale we własnym imieniu (bank otwierający akredytywę), może zobowiązać się pisemnie wobec osoby trzeciej (beneficjenta), że dokona zapłaty beneficjentowi akredytywy ustalonej kwoty pieniężnej, po spełnieniu przez beneficjenta wszystkich warunków określonych w akredytywie (akredytywa dokumentowa) (art. 85 Prawa bankowego).
  
• Akt administracyjny Jest to jedna z prawnych form działania administracji publicznej. W skrócie jest to jednostronne, władcze oświadczenie woli organu administracji publicznej rozstrzygające w sposób prawnie wiążący o sytuacji indywidualnie określonego podmiotu prawa w konkretnej sprawie, wydane przez ten organ w toku postępowania administracyjnego, na podstawie przepisów proceduralnego prawa administracyjnego.
  
  Najczęściej spotykaną formą aktu administracyjnego jest decyzja administracyjna, ale też postanowienia, nakazy, licencje, koncesje, pozwolenia, ulgi podatkowe etc.
  
  
• Akt notarialny Jest szczególną formą dokumentu urzędowego potwierdzającą dokonanie stwierdzonej w nim czynności prawnej. W przewidzianych przez prawo sytuacjach jest jedyną właściwą formą do dokonania niektórych czynności prawnych, tak by były one ważne, zgodne z prawem i skuteczne. Ponad to można dokonać w formie aktu notarialnego czynności, prawnych które dla swej ważności nie wymagają takiej formy. Osobą uprawnioną o sporządzenia aktu notarialnego jest notariusz. Sporządzenie aktu notarialnego jest odpłatne. Wysokość opłaty uzależniona jest od rodzaju czynności prawnej.
• Alimenty Są rodzajem pieniężnego świadczenia o charakterze socjalno – bytowym. Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.
• Amortyzacja oznacza rozłożenie wartości przez pewien okres. Można mówić o amortyzacji kredytu (rozłożeniu jego spłaty), ale najczęściej pojęcie to odnosi się do amortyzacji księgowej.
  Amortyzacja księgowa służy przypisaniu ceny nabycia lub kosztu wytworzenia środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej do całego okresu ekonomicznej użyteczności tych aktywów. Suma odpisów amortyzacyjnych stanowi umorzenie.
  Amortyzacja jest kosztem niepieniężnym (to znaczy nie pociąga za sobą wydatków w bieżącym okresie). Jest także źródłem finansowania inwestycji restytucyjnych. Z pomocą amortyzacji nakłady na zakup czy wytworzenie środka trwałego są stopniowo zaliczane w koszty poszczególnych okresów, co pozwala (przynajmniej teoretycznie) zgromadzić fundusze na zakup nowych środków trwałych po całkowitym zamortyzowaniu starych.
  
• Apelacja Jest zwykłym środkiem zaskarżenia rozstrzygnięcia wydanego przez sąd pierwszej instancji . Apelacje wnosi się do sądu wyższej instancji za pośrednictwem sądu, który wydał zaskarżane rozstrzygnięcie w terminie 2 tygodni od doręczenia stronie skarżącej wyroku z uzasadnieniem. Jeżeli strona nie zażądała uzasadnienia wyroku w terminie tygodnia od ogłoszenia sentencji wyroku, termin do wniesienia apelacji biegnie od dnia, w którym upłynął termin do żądania uzasadnienia wyroku.
• Aport Świadczenie niepieniężne wniesione do spółki w postaci wkładu. Wkłady, które są wnoszone do spółki przez wspólników mogą stanowić prawa różnego rodzaju. Według klasyfikacji A. Kidyby ( Prawo handlowe, Warszawa 2005, s. 324) wkłady możemy podzielić na wkłady rzeczowe(własność rzeczy ruchomych i nieruchomych, udział we własności w częściach ułamkowych i współwłasności łącznej,użytkowanie wieczyste), prawa obligacyjne ( prawa udziałowe, obligacje, wierzytelności wspólnika), prawa na dobrach niematerialnych ( patenty, prawa ochronne na wzory użytkowe, znaki towarowe, prawa z rejestracji na wzory przemysłowe, topografie układów scalonych i oznaczeń geograficznych, know- how, majątkowe prawa autorskie, przedsiębiorstwo jak i jego zorganizowane części.
  
  
• Autonomia woli stron Jest podstawową zasadą prawa cywilnego. Oznacza, że strony mogą ukształtować w sposób dowolny łączący je stosunek prawny. Mogą również w dowolny sposób modyfikować i rozwiązać łączący je stosunek prawny. Ograniczeniem tej swobody jest to aby czynność prawna była zgodna z prawem, zasadami współżycia społecznego a także z treścią i naturą zobowiązania.
• Autostrada drogę dwujezdniową, oznaczoną odpowiednimi znakami drogowymi, na której nie dopuszcza się ruchu poprzecznego, przeznaczoną tylko do ruchu pojazdów samochodowych, które na równej, poziomej jezdni mogą rozwinąć prędkość co najmniej 40 km/h, w tym również w razie ciągnięcia przyczep.
  
• Aval Poręczenie wekslowe, czynność prawna polegająca na poręczeniu za cudzy dług wekslowy. Poręczyciel wekslowy (avalista) odpowiada za zapłatę weksla tak samo, jako osoba, za której dług wekslowy poręczył.