Pytanie

22.12.2009
Zamierzam ubiegać się o alimenty dla mego dziecka, ponieważ ojciec dziecka nie łoży na jego utrzymanie, nie interesuje się nim oraz nie dokłada się do jego utrzymania. Od czego zależy wysokość alimentów? Czy są jakieś ustawowe kwoty alimentów, których mogę się domagać?

Rozwiązanie problemu

Stan prawny: 2009-12-22 Nr dokumentu: 20562

W odpowiedzi na zadane pytanie należy wskazać, że brak jest regulacji, która by sztywno wskazywała wysokość świadczeń alimentacyjnych, na przykład w postaci określonej kwoty bądź konkretnego procentu od danej kwoty. Ustalenie wysokości alimentów możliwe jest bądź za zgodnym porozumieniem stron bądź w sytuacji, gdy tej zgody brakuje, przez sąd.

Sąd ustalając wysokość świadczeń alimentacyjnych bierze pod uwagę dwa czynniki, o jakich mowa w art. 135 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a mianowicie:

1) możliwości majątkowo - zarobkowe osoby zobowiązanej do płacenia alimentów

2) usprawiedliwione potrzeby uprawnionego do otrzymywania alimentów

Pojęcia "usprawiedliwione potrzeby" oraz "możliwości zarobkowe i majątkowe" zostały szczegółowo omówione w uchwale Pełnego Składu Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1987 r., III CZP 91/86, OSNP 1988, nr 4, poz. 42. W uchwale tej stwierdzono między innymi, że: "Pojęcia usprawiedliwionych potrzeb nie można jednoznacznie zdefiniować, ponieważ nie ma jednego stałego kryterium odniesienia. Rodzaj i rozmiar tych potrzeb jest uzależniony od cech osoby uprawnionej oraz od splotu okoliczności natury społecznej i gospodarczej, w których osoba uprawniona się znajduje. Nie jest możliwe ustalenie katalogu usprawiedliwionych potrzeb podlegających zaspokojeniu w ramach obowiązku alimentacyjnego i odróżnienie ich od tych, które jako objaw zbytku lub z innych przyczyn nie powinny być uwzględnione. W każdym razie zakres obowiązku alimentacyjnego wyznaczać będą poszczególne sytuacje uprawnionego i zobowiązanego, konkretne warunki społeczno-ekonomiczne oraz cele i funkcje obowiązku alimentacyjnego. Dopiero na tym tle będzie można określić potrzeby życiowe - materialne i intelektualne uprawnionego.
Zakres potrzeb dziecka, które powinny być przez rodziców zaspokojone, wyznacza treść art. 96 k.r.o., według którego rodzice obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie - odpowiednio do jego uzdolnień - do pracy dla dobra społeczeństwa.
Stosownie do tej dyrektywy rodzice w zależności od swych możliwości są obowiązani zapewnić dziecku środki do zaspokojenia zarówno jego potrzeb fizycznych (wyżywienia, mieszkania, odzieży, higieny osobistej, leczenia w razie choroby), jak i duchowych (kulturalnych), także środki wychowania (kształcenia ogólnego, zawodowego) według zdolności, dostarczania rozrywek i wypoczynku. Przy ocenie, które z potrzeb uprawnionego powinny być uznane za potrzeby usprawiedliwione, należy z jednej strony brać pod uwagę możliwości zobowiązanego, z drugiej zaś zakres i rodzaj potrzeb. Będzie to mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w jakiej mierze możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego będą wzięte pod uwagę przy oznaczaniu zakresu obowiązku alimentacyjnego. Zawsze jednak każde dziecko musi mieć zapewnione podstawowe warunki egzystencji w postaci wyżywienia zapewniającego jego prawidłowy rozwój fizyczny, stosowną do wieku odzież, środki na ochronę zdrowia, kształcenie podstawowe i zawodowe oraz na ochronę jego osoby i majątku. Wyjście poza wymienione potrzeby zależy już tylko od osobistych cech dziecka oraz od zamożności i przyjętego przez zobowiązanego modelu konsumpcji.
Zgodnie z utrwaloną w orzecznictwie zasadą,
dzieci mają prawo do równej stopy życiowej z rodzicami i to zarówno wtedy, gdy żyją z nimi wspólnie, jak i wtedy, gdy żyją oddzielnie. Oznacza to, że rodzice powinni zapewnić dziecku warunki materialne odpowiadające tym, w jakich żyją sami. Nie będzie to jednak dotyczyło potrzeb będących przejawem zbytku.
W normalnie funkcjonującej rodzinie działania obojga rodziców polegają na jednoczesnym wykonywaniu obowiązku zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych dziecka (art. 135 § 1 k.r.o.), jak też na osobistych staraniach o jego wychowanie (art. 135 § 2 k.r.o.). Następuje wówczas jedność dwóch sfer świadczeń majątkowych i osobistych. Prawidłowy przebieg procesu wychowawczego, polegającego na oddziaływaniu na osobowość dziecka i zapewnieniu mu odpowiedniego wykształcenia oraz zdobycia zawodu odpowiadającego jego zdolnościom i zamiłowaniom, uzależniony jest zarówno od zapewnienia środków utrzymania, jak i od osobistego starania o wychowanie dziecka. Taka forma spełnienia obowiązku alimentacyjnego dotyczyć będzie sytuacji, gdy matka dziecka przebywa na urlopie wychowawczym w celu zapewnienia dziecku opieki albo gdy z uwagi na stan zdrowia dziecka zmuszona była przerwać pracę i zająć się jego wychowaniem.
Przez ustawowe określenie
"możliwości zarobkowe i majątkowe" rozumieć należy nie tylko zarobki i dochody rzeczywiście uzyskiwane ze swojego majątku, lecz te zarobki i te dochody, które osoba zobowiązana może i powinna uzyskiwać przy dołożeniu należytej staranności i przestrzeganiu zasad prawidłowej gospodarki oraz stosownie do swoich sił umysłowych i fizycznych.
Możliwości zarobkowe zobowiązanego nie mogą być zawsze utożsamiane z faktycznie osiąganymi zarobkami. W przypadkach uzasadnionych obejmują one także wysokość zarobków, które zobowiązany jest w stanie uzyskać, lecz nie osiąga ich z przyczyn niezasługujących na usprawiedliwienie. Chodzi tu o przypadki, w których osoba zobowiązana nie wykonuje wyuczonego i dobrze wynagradzanego zawodu, pracuje w niepełnym wymiarze godzin bądź też pracuje dorywczo. Podstawą oceny możliwości zarobkowych w odniesieniu do pracownika będzie zarówno jego stałe wynagrodzenie, obejmujące wynagrodzenie zasadnicze, premie i dodatki, jak i świadczenia w naturze stanowiące uzupełnienie wynagrodzenia (deputaty) oraz świadczenia i wypłaty przypadające pracownikowi lub członkom jego rodziny z różnych tytułów w związku z zatrudnieniem. Są to na przykład nagrody, świadczenia z funduszu socjalnego, wynagrodzenia za projekty wynalazcze itp." ( Komentarz do art.128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz.U.64.9.59), [w:] Z. Krzemiński, Alimenty i ojcostwo. Komentarz, Oficyna, 2008, wyd. III. ).

Wobec powyższego można uznać, że sąd ustalając wysokość świadczenia alimentacyjnego na rzecz dziecka będzie miał na uwadze zarówno jego potrzeby, uzasadnione wydatki (mogą być to wydatki związane z wiekiem, rozwojem, koszty związane ze stanem zdrowia, koszty wyżywienia, ubrania, koszty zaspokajania indywidualnych potrzeb), jak również możliwości majątkowe i zarobkowe osoby zobowiązanej do płacenia alimentów. Należy wskazać zatem, że im większe będą możliwości zarobkowe zobowiązanego lub w lepszej sytuacji finansowej będzie się znajdował zobowiązany przy jednocześnie uzasadnionych potrzebach uprawnionego, tym wysokość świadczenia alimentacyjnego powinna być większa. Niewątpliwie istotne w sprawie ustalenia samej wysokości alimentów mogą być również takie czynniki jak: wiek dziecka, jego stan zdrowia, rozwój fizyczny i duchowy.




Podstawa prawna

  • Art. 135 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. 1964r., Nr 9, poz. 59 z późn. zm.)
Zadaj pytanie

Wzory pism

  • Wniosek o ustalenie kontaktów z małoletnim pobierz

  • Pozew o wydanie towaru konsumpcyjnego zgodnego z umową pobierz

  • [KRS-W12] Wniosek o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców - EUROPEJSKIE ZGRUPOWANIE INTERESÓW GOSPODARCZYCH pobierz

  • Odpowiedź na pozew w postępowaniu uproszczonym pobierz

więcej