Pytanie

13.10.2008
Gmina jako jednostka nie posiada Zakładu Budżetowego zajmującego się zaopatrzeniem w wodę i odprowadzeniem ścieków. Przedmiotowe sprawy załatwiane są w Urzędzie Gminy. Przychody ze sprzedaży wody i odprowadzanych ścieków wprowadzane są bezpośrednio do budżetu gminy i księgowane po stronie dochodów budżetowych. Gmina w budżecie zabezpiecza również niezbędną ilość środków finansowych na wydatki związane z zakupem wody, zapłatą za energię elektryczną oraz innymi wydatkami związanymi z zaopatrzeniem w wodę i odprowadzeniem ścieków. W przypadku braku środków po stronie przychodów podejmowane są Uchwały Rady Gminy zabezpieczające środki na pokrycie powstałych wydatków np. awarie, konieczne modernizacje. Gdy przychody z zapłaty za wodę i ścieki są wyższe niż potrzebne wydatki na dostarczenie wody i odbiór ścieków Rada Gminy podejmuje uchwałę o przesunięciu tych środków na inne cele np. remont dróg. Dla pełnej orientacji jaką ilość środków należy zabezpieczyć w budżecie, Gmina sporządza kalkulację cen wody i ścieków, która służy Radnym do analizy przy podjęciu uchwały o cenie wody i ścieków oraz na pokrycie kosztów wynikających z różnicy cen wody i ścieków wyliczonych w kalkulacji a cenami uchwalonymi przez Radę Gminy . W ten przedstawiony sposób realizowaliśmy zadanie o wielu lat przechodząc wiele kontroli w tym Regionalnej Izby Obrachunkowej. W ubiegłym roku ze względu na skargę ustalenie cen wody i ścieków zostało przeprowadzone ściśle z wymogami przepisów ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków Dz. U. z 2006 r. nr 123 poz. 858 oraz rozporządzeniem Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. z 2006 r. nr 127 poz. 886). W wyniku sporządzonej kalkulacji cen wody i ścieków, która po stronie wydatków obejmowała także podatek o nieruchomości, który w przypadku braku zakładu budżetowego jest nie wyjaśnione czy powinien być ujmowany, cena wody zgodnie z kalkulacją wyniosła 4,12 netto, natomiast ścieków 3,80. Rada gminy po dokonaniu analizy, podjęła uchwalę o cenie wody i ścieków w wysokości za wodę 2,43 netto za ścieki 2,13 netto. Po przekazaniu dokumentów do sprawdzenia w Urzędzie wojewódzkim wydziale prawnym zostało nam zarzucone że nie może być różnicy pomiędzy ceną wynikająca z kalkulacji a ceną wody i ścieków uchwaloną przez Radę Gminy i że pokrycie kosztów wynikających z różnic cen wody i ścieków wyliczonych w kalkulacji a cenami uchwalonymi przez Radę Gminy powinno odbyć się poprzez podjęcie uchwały przez Radę Gminy o dopłacie do cen wody i ścieków. Podjęcie w/w uchwały w naszym przypadku gdzie nie ma Zakładu Budżetowego jest niemożliwe i po dokonaniu wyjaśnień wydział prawny zalegalizował uchwałę, jednak przesłał nam następne uwagi, które kończą się stwierdzeniem że brak zakładu budżetowego nie daje Radzie Gminy upoważnienia do samodzielnej zmiany cen za wodę i ścieki w uchwale zatwierdzającej taryfy. Pytanie i wniosek nasz po różnych konsultacjach jest następujący: W związku z tym czy zasadne jest sporządzanie kalkulacji cen wody i ścieków zgodnie ze wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 roku w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886) w przypadku gdy gmina nie posiada Zakładu Budżetowego oraz przedkładanie je w odpowiednich terminach Radzie, jeśli nie może podjąć uchwały o dopłatach do wody, (uchwała taka na pewno nie może być podjęta, taka jest wykładnia Urzędu wojewódzkiego wydziału prawnego i Regionalnej Izby Obrachunkowej ) . Brak uchwały o podjęciu dopłat doprowadziłby do wysokiej ceny wody i ścieków, w gminach gdzie są zakłady Rada gminy dopłaca do wody i ścieków, więc ma możliwość wpływu na ceny wody i ścieków . Sytuacja ta doprowadzi do nierównego traktowania mieszkańców wobec prawa, a sami nic w tym przypadku nie zawinili i nic zrobić nie mogą. Analizując sytuacje w gminach gdzie nie ma zakładów Budżetowych nie spotkałem się z przypadkiem aby ustalono ceny wody i ścieków stosując w/w przepisy. Po dokonaniu analizy wszystkich materiałów i przepisów wg. naszego zdania wynika że przepisy w/w ustawy w przypadku gmin gdzie nie ma zakładów Budżetowych można stosować w ograniczonym zakresie , natomiast samo podjęcie uchwały o cenie za wodę i ścieki powinno odbywać się poprzez Uchwałę Rady Gminy oraz zabezpieczeniu środków na pokrycie wydatków niezbędnych na dostarczenie wody i odprowadzenie ścieków w budżecie gminy, co pozwoli mieć wpływ Radzie Gminy na kształtowanie ceny wody i ścieków tak jak w zakładach budżetowych działających przy gminach.

Rozwiązanie problemu

Stan prawny: 2008-10-13 Nr dokumentu: 9112


Przedmiotowa sprawa i przedstawiona w nie prośba o dokonanie oceny prawnej wymaga bardzo szerokiej i wnikliwej analizy wielu aktów prawnych, co wykracza poza ramy działania naszego serwisu gdyż nie będzie to już porada prawna a raczej specjalistyczna opinia.

Jednakże poniżej przedstawiam, pogląd Naczelnego Sądu Administracyjny w Warszawie przedstawiony w wyroku  z dnia 21 lipca 2005 r. (syg. akt OSK 1741/04) w który to sąd w uzasadnieniu , w moim przekonaniu podaje rozwiązanie na przedstawione w stanie faktycznym pytanie. Sąd zauważa iż gmina może ale nie musi posiadać jednostek organizacyjnych, i może sama ustalać taryfy opłat za wodę i odprowadzanie ścieków, natomiast jak wynika z przytoczonego uzasadniania nie zwalnia to gminy działającej jako przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne z ustalania tych taryf w oparciu o ustawę, i nie ma tu przewidzianych żadnych odstępstw nawet gdy dana gmina nie posiada jednostek budżetowych a sama wykonuje zadania, które to bez wątpienia są zadaniami własnymi gminy.

Tak więc poniżej przytaczam fragment uzasadnienia.

Nie ulega wątpliwości, że z mocy art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) zwanej dalej u.s.g. sprawy zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków komunalnych, wodociągów i kanalizacji należą do zadań własnych gminy i stanowią zadania o charakterze użyteczności publicznej. Formy jej prowadzenia określa odrębna ustawa - o gospodarce komunalnej z dnia 20 grudnia 1996 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 ze zm.) - co wynika z art. 9 ust. 4 u.s.g.
Ustawa o gospodarce komunalnej - tak, jak podniesiono w skardze kasacyjnej - w art. 2 określa formy prowadzenia przez jednostki samorządu terytorialnego gospodarki komunalnej, które nie stanowią katalogu zamkniętego wobec użycia słów "w szczególności". Wedle jej art. 4 ust. 1 organy stanowiące jednostki samorządu terytorialnego stanowią o wyborze sposobu prowadzenia i form gospodarki komunalnej oraz wysokości cen i opłat, albo o sposobie ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej - jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Ponieważ w odniesieniu do zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków istnieje regulacja szczególna - ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2001 r. Nr 72, poz. 747 ze zm.) - to przedmiotowe zadanie gminy o charakterze użyteczności publicznej musi być wykonywane zgodnie z przepisami ostatnio powołanej ustawy. Zasady ustalania taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków zostały uregulowane w rozdziale 4 ustawy. Zgodnie z treścią art. 20 ust. 1 pierwszym etapem jest określenie taryf na jeden rok czasu przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Kolejnym etapem jest zatwierdzenie tak określonych taryf przez radę gminy, po ich przedłożeniu do zatwierdzenia i sprawdzeniu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) - zgodnie z art. 24 ust. 1-6 ustawy. Następnie zatwierdzone taryfy podlegają ogłoszeniu (art. 24 ust. 7).
Istota problemu w sprawie niniejszej sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy biorąc pod uwagę legalną definicję przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego zawartą w art. 2 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków sama gmina, bez powołania odpowiedniej jednostki organizacyjnej mogła określić taryfy za wodę i ścieki w oparciu o art. 20 ust. 1 ustawy.
Wbrew ocenie zaprezentowanej w zaskarżonym wyroku odpowiedź jest twierdząca. Zgodnie z treścią art. 2 pkt 4 "przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne" oznacza przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej, jeżeli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, oraz gminne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, prowadzące tego rodzaju działalność. Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 2 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo działalności gospodarczej z dnia 19 listopada 1999 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) wg stanu prawnego aktualnego w postępowaniu administracyjnym była jednostka, która zawodowo, we własnym imieniu podejmowała i wykonywała działalność gospodarczą, tj. zarobkową działalność wytwórczą, handlową, usługową i eksploatacyjną, wykonywaną w sposób ciągły i zorganizowany. Gmina prowadziła całą gospodarkę wodociągowo-kanalizacyjną. Zatem mogła być traktowana jako przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w znaczeniu funkcjonalnym. Prowadząc faktycznie działalność usługową w zakresie dostarczania wody oraz odprowadzania ścieków Gmina, posiadająca osobność prawną z mocy art. 2 ust. 2 u.s.g. usytuowała się w takiej samej sytuacji, jak każdy inny dostawca prowadzący działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę (por. wyrok NSA z dnia 31 marca 2005 r. w sprawie sygn. akt OSK 1335/04 niepub.). Skoro skarżąca gmina mogła być traktowana jako przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w rozumieniu ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - to była uprawniona do określenia taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy, która to taryfa została zatwierdzona uchwałą Rady Gminy. Podkreślenia wymaga wzajemna zależność miedzy uchwałą dotyczącą regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, a ustalaniem taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę. Ta ostatnia (taryfa) stanowi konsekwencję i wykonanie regulaminu (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2004 r. w sprawie sygn. akt OSK 313/04 niepub.). Skoro w regulaminie Gminy ustalono jako podmiot świadczący usługi w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków z sieci wodociągowej gminy samą gminę, to należało uznać, iż gmina była władna określić taryfy i przedłożyć je do zatwierdzenia, a uchwała rady gminy je zatwierdzająca nie może zostać uznana jako sprzeczna z prawem. Błędem pozostawało przekonanie organu nadzoru, iżby taryfy określił urząd gminy. Stosownie do art. 33 ust. 1 u.s.g. urząd gminy jest aparatem pomocniczym wójta i jego rola w wykonywaniu gospodarki wodociągowo-kanalizacyjnej Gminy mogła mieć wyłącznie charakter techniczny. Natomiast jako podmiot - przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne występowała gmina i była uprawniona do określenia taryf na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy. W tym miejscu należy zauważyć, iż z mocy art. 9 ust. 1 u.s.g. w celu wykonywania zadań gmina może, a nie musi tworzyć jednostki organizacyjne, także zawierać umowy z innymi podmiotami.
Zaprezentowana powyżej ocena prawna, która doprowadziła do uwzględnienia skargi kasacyjnej nie pozostaje w sprzeczności z celami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków określonymi w jej art. 1, w tym przyjętą zasadą ochrony interesów odbiorców usług. Jak wskazano w uzasadnieniu uchwały 7 Sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OPS 1/05 - niepub. - ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. w powiązaniu z ustawą z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym wyposażyły organy gminy w oznaczone instrumenty prawa mające w swym założeniu zapobiegać podejmowaniu przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne działań woluntarystycznych, a w szczególności wyłącznie skierowanych na osiągnięcie zysku. W szczególności ustawodawca bardzo dokładnie określił w rozdziale 4 ustawy oraz przepisach wykonawczych wydanych z upoważnienia art. 23 szczegółowy sposób określania taryf za wodę oraz odprowadzanie ścieków, a także umożliwił w regulacji rozdziału 5 radzie gminy realną kontrolę wysokości stosowanych cen i opłat poprzez powierzenie temu organowi kompetencji do zatwierdzania taryf ustalanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne.

 

Podstawa prawna

  • ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. (Dz. U. 2001r., Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.)
  • ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. 2006r., Nr 123, poz. 858 z późn. zm.)
  • ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. 1997r., Nr 9, poz. 43 z późn. zm.)
Zadaj pytanie

Wzory pism

  • Zawiadomienie o terminie rozpoczęcia robót budowlanych pobierz

  • Protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy pobierz

  • Pełnomocnictwo rodzajowe pobierz

  • Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym pobierz

więcej