Pytanie

07.10.2009
Zmarła matka jednego z małżonków. Małżeństwo to posiada jedno dziecko, a prawowity spadkobierca odrzuca spadek po zmarłej matce. Wiem, iż w owym przypadku spadek należy się dziecku, czyli wnukowi. Czy również drugiemu z małżonków?

Rozwiązanie problemu

Stan prawny: 2009-10-07 Nr dokumentu: 19159

W myśl przepisu art. 1020 Kodeksu cywilnego „Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku."

A zatem Odrzucenie spadku przez spadkobiercę ustawowego powołanego do dziedziczenia w pierwszej kolejności może powodować, że jego udział spadkowy przypada jego zstępnym (post. SN z dnia 26 maja 1997 r., I CKU 8/97, Prok. i Pr. 1997, nr 11, poz. 37), albo też zostają powołane osoby dziedziczące po zmarłym w dalszej kolejności, tj. rodzice, rodzeństwo lub zstępni rodzeństwa albo gmina lub Skarb Państwa. W każdym przypadku sąd spadku ma obowiązek ustalić, kto w miejsce odrzucającego spadek jest powołany do dziedziczenia z ustawy i wzywa te osoby do udziału w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku (post. SN z dnia 10 grudnia 1992 r., II CRN 135/92, Lex nr 9090)." (Niezbecka Elżbieta komentarz LEX 2008 Komentarz do art. 1020 kodeksu cywilnego (Dz.U.64.16.93), [w:] A. Kidyba (red.), E. Niezbecka, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom IV. Spadki, LEX, 2008.) .

Jeżeli spadkobierca odrzucający spadek posiada zstępnych (dzieci), to w myśl przepisu art. 931 § 2 Kodeksu cywilnego, który znajduje tu swoje odpowiednie zastosowanie Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych."

Wobec powyższego, jeżeli spadkobierca posiadający dzieci spadek odrzuca, to udział spadkowy jaki by mu przypadał przypada odpowiednio jego dzieciom.

W przedstawionej sytuacji zatem, udział w spadku jaki posiadał spadkobierca, który spadek odrzucił przypadnie wyłącznie dziecku spadkobiercy. Nadto wskazać należy, że ustawodawca nie przewiduje sytuacji, w której do spadku z ustawy powoływany byłby małżonek uprawnionego spadkobiercy. Małżonek spadkobiercy nie znajduje się w żadnym z kręgów spadkobierców, którzy mogliby zostać powołani do spadku z ustawy.


Informacyjnie można wskazać, że w chwili obecnej krąg spadkobierców, którzy mogą dziedziczyć po zmarłym wygląda następująco:

1/ W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych. (art. 931 k.c.)

2/ W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.

Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.

W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy. (art. 932 k.c.)

3/ W braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i ich zstępnych, cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy. (art. 933 k.c.)

4/ W braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy; dziedziczą oni w częściach równych.

Jeżeli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału spadku między zstępnych spadkodawcy.
W braku zstępnych tego z dziadków, który nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada pozostałym dziadkom w częściach równych. (art. 934 k.c.)

5/ W braku małżonka spadkodawcy i krewnych, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada w częściach równych tym dzieciom małżonka spadkodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło chwili otwarcia spadku. (art. 9341 k.c.)

6/ W braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych i dzieci małżonka spadkodawcy, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. Jeżeli ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w Rzeczypospolitej Polskiej nie da się ustalić albo ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za granicą, spadek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy ustawowemu. (art. 935 k.c.)

Podstawa prawna

  • Art. 931 - 935, 1020 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 1964r., Nr 16, poz. 93 z późn. zm.)
Zadaj pytanie

Wzory pism

  • Pozew o obniżenie alimentów pobierz

  • Uchwała Rady Gminy w sprawie ustalenia stawek procentowych opłaty adiacenckiej pobierz

  • ZUS RSA - Raport imienny o wypłaconych świadczeniach i przerwach w opłacaniu składek pobierz

  • Pozew o wydanie nieruchomości pobierz

więcej